Carl Devlies

De Tijd, 5/12/2009

Uw eigen bedrijf kant-en-klaar binnen twee uur. Het kost u slechts 2.450 euro. Dat belooft de website www.emzet.be. Goedkoper vindt u niet. Geen startkapitaal vereist. Geen persoonlijke risico's. 'Moet u snel aan de slag, dan hebben wij wellicht de oplossing voor u.' De Limburgs-Antwerpse firma Emzet die achter de website schuilgaat, maakt het voorwerp uit van een gerechtelijk onderzoek. Zowel de zaakvoerder van Emzet als twee notarissen die hand-en-spandiensten leverden, zijn in verdenking gesteld voor valsheid in geschrifte.

Het was de fiscus die het Antwerpse gerecht waarschuwde voor Emzet. In tal van belastingfraudes waren al postbusvennootschappen opgedoken die door Emzet waren geleverd. Het gerechtelijk onderzoek bracht aan het licht dat Emzet de voorbije jaren duizenden spookbedrijven heeft verkocht. Een ware nachtmerrie voor alle antifraudediensten.

Het gros van die spookbedrijven waren zogeheten Limited's. Dat is de Britse tegenhanger van de Belgische bvba (besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid).

De Britse Limited is niet voor niets het geliefkoosde wapen van fraudeurs en oplichters, ook in ons land.

Een Limited (Ltd) is goedkoper dan een bvba, lezen we ook op de website van Emzet. Met 1 pond startkapitaal kan je al aan de slag. Een bvba vereist een minimumkapitaal van 18.600 euro. Om een Limited op te richten, moet je ook niet bij de notaris langs. Geen oprichtersaansprakelijkheid, geen privéaansprakelijkheid en bovenal lekker anoniem.

'Wij hebben steeds Ltd's op voorraad die reeds ingeschreven zijn in het Belgisch handelsregister en dus klaar staan om te starten', belooft Emzet. 'Ook Belgische ondernemingen en banken kiezen steeds vaker voor een Ltd. Bekende Limited's zijn Pizza Hut, Eurostar, Citibank, Virgin en Financial Times.' Maar die bekende namen zijn natuurlijk allemaal internationale groepen. Het is minder logisch dat een Belg die alleen op de Belgische markt actief is, in het Verenigd Koninkrijk een Limited laat oprichten en hier actief is via een Belgisch bijkantoor. Dat doet bij fraudebestrijders meteen een alarmbelletje rinkelen.

Om die argwaan te vermijden, verkiezen sommige witteboordencriminelen nog de oude, vertrouwde bvba.

En ook Emzet had bvba's in de etalage. 'Indien wenselijk kunt u binnen enkele uren beschikken over een bvba. Ook die hebben we regelmatig op voorraad', lezen we op de site.

De bvba's zijn wel wat duurder: 3.500 euro. Daarvoor had Emzet immers de hulp nodig van notarissen. De onderzoeksrechter heeft in dat verband na controle van hun e-mails twee notarissen in verdenking gesteld van schriftvervalsing. Om de grotere verplichtingen die bij een bvba komen kijken wat te omzeilen, had Emzet blijkbaar ook bvba's op het schap die waren opgericht voor 1999, waarna de wet is verstrengd.

Geen vragen

Voor wie twijfelt tussen de Limited en de bvba, had Emzet nog een tussenoplossing: de Europese commanditaire vennootschap (EUCV). 'Dat is een waterdichte formule, bedacht door onze juristen', luidt het. 'Zo kan u de vertrouwdheid van een bvba combineren met de voordelen van een Ltd. Het is goedkoper dan een bvba. Maar het is een Belgische ondernemingsvorm, dus geen vragen van buitenstaanders.' Bij Emzet was gisteren niemand bereikbaar voor commentaar.

Het is opmerkelijk dat het gerecht van Tongeren, waar de verdachte firma is gevestigd, nooit heeft ingegrepen. Dat zorgde ook voor wrevel bij de fiscus, die dan maar de Antwerpse link in het dossier aangreep om het veel actievere parket van Antwerpen in te schakelen.

Ook elders in het land treedt het gerecht amper op tegen de verkopers van spookbedrijven. 'Nochtans is dat de enige structurele oplossing. Anders is het dweilen met de kraan open', zucht een fraude-expert. 'In zowat alle fraudedossiers duiken constructies met postbusvennootschappen en stromannen op. De Limiteds zijn een ware plaag. Zakenlui die hier in België een beroepsverbod hebben gekregen, gaan doodleuk weer aan de slag als bestuurder bij een Engelse Limited, die dan na onderzoek niets meer blijkt te zijn dan een postbusvennootschap in het hartje van Londen.'

'In het Verenigd Koninkrijk wordt een Limited die geen jaarrekening indient, al na een jaar ontbonden. Maar daar is men in België niet mee bezig. Die informatie bereikt ons niet. Het Belgische bijkantoor van de ontbonden Limited kan hier nog jaren voortwerken.'

'Het is dan ook niet verwonderlijk dat verkopers van spookbedrijven hun diensten openlijk via het internet aanbieden. Zolang er niemand tegen hen optreedt, zoals in Tongeren, achten ze zich ongenaakbaar.'

Optreden

Ook de staatssecretaris voor de Coördinatie van de Fraudebestrijding, Carl Devlies (CD&V), geeft toe dat er jarenlang niet structureel is opgetreden tegen de postbusvennootschappen.

Waarom krijgen handelaars in spookbedrijven al zo lang vrij spel?

Carl Devlies: 'Dat is niet verwonderlijk. Het is een fenomeen waar verschillende departmenten mee geconfronteerd worden. Zowel de fiscus, de sociale inspectie, de politie als justitie. Daarom is mijn functie zo belangrijk. Het is de staatssecretaris die de synthese maakt en die de fraudebestrijding coördineert.'

Hoe gaat u dit soort fraude nu eindelijk aanpakken?

Devlies: 'Slapende vennootschappen wijzen niet per definitie op misbruik. Er is soms een geldige reden voor. Maar meestal worden ze wel gebruikt voor verkeerde zaken. Het is dus een belangrijk aandachtspunt in mijn actieplan.'

'Bijvoorbeeld in de bouwsector zien we hoe zo'n slapende vennootschap plots weer opduikt. Die heeft dan plots weer een massa werknemers in dienst, maar betaalt geen enkele sociale bijdrage. Pas na een kwartaal volgt de eerste waarschuwing. Dan volgt een vriendelijke herinnering. Pas na een jaar, soms langer, wordt er effectief opgetreden. Dat is natuurlijk veel te laat. Intussen loopt de factuur voor de overheid hoog op. En zodra de firma betrapt wordt, gaat ze failliet. We zijn daar volop mee bezig. Binnenkort worden de sociale bijdragen van nieuwe bedrijven niet langer kwartaal na kwartaal opgevolgd, wel maand na maand.'

Volstaat dat soort maatregelen?

Devlies: 'Ik probeer een algemeen kader te scheppen zodat we de misbruiken veel sneller kunnen detecteren. Daar zijn 14 werkgroepen mee bezig. Zo hebben we al een lijst met meer dan 40 indicatoren opgesteld die kunnen wijzen op misbruiken. Een van die indicatoren is een slapende vennootschap die na jaren terug bedrijvig is. In combinatie met andere indicatoren, zoals een fictief adres of het regelmatig verplaatsen van de hoofdzetel, zal de alarmbel rinkelen.'

Welke maatregelen zitten nog in de pijplijn?

Devlies: 'De minister van Justitie zal een databank oprichten met alle personen die een beroepsverbod hebben gekregen. De griffies van de rechtbanken worden gemobiliseerd om alle nieuwe veroordelingen binnen een maand te melden. We werken ook aan een strafblad voor vennootschappen en andere rechtspersonen. En ook de Kruispuntbank voor Ondernemingen wordt ingeschakeld in de strijd tegen de fraude.'