Carl Devlies

De Tijd, 28/4/2009

Fraudeurs slagen er nog al te vaak in uit de klauwen van het gerecht te blijven. Dure advocaten zorgen voor verjaring of pleiten met succes procedurefouten. Met een uitbreiding van de mogelijkheden tot minnelijke schikking kunnen we deze klassenjustitie met succes bestrijden. Fraudeurs zullen de schade die ze veroorzaakt hebben daadwerkelijk en integraal moeten herstellen. Hier bovenop krijgen ze nog een fikse boete.

De uitbreiding van de minnelijke schikking is één van de 59 punten van het actieplan 2008-2009 voor de strijd tegen de fraude. Alle punten uit dit plan werden principieel goedgekeurd door het Ministerieel Comité voor de Strijd tegen de Fraude. Het voorstel is gegroeid vanuit het College voor de Fraudebestrijding, waarin de leidende ambtenaren zetelen van alle diensten die in de strijd tegen de fraude betrokken zijn (gerecht, fiscus, sociale inspecties, sociale pararstatalen, diverse FOD’s …) Het voorstel heeft ook de steun van het College van Procureurs-Generaal. Momenteel wordt de laatste hand aan het voorstel gelegd, zodat het binnenkort kan worden voorgelegd aan de ministerraad. Het parlement heeft uiteraard het laatste woord.

Doel van de verruiming is de werkdruk op de rechtbanken te verlichten, zodat het gerecht zich op de echt zware dossiers kan concentreren en kan vermijden dat in deze dossiers verjaring optreedt.

Het voorstel maakt de minnelijke schikking in principe toepasbaar voor misdrijven die correctionaliseerbaar zijn. Het College van Procureurs-generaal zal een rondzendbrief opstellen waarin gepreciseerd wordt voor welke misdrijven de uitgebreide minnelijke schikking kan worden gebruikt. Ik wil beklemtonen dat de minnelijke schikking niet toegepast zal kunnen worden op zware criminele feiten van gemeen recht.

Het initiatief tot een minnelijke schikking kan in het voorstel alleen uitgaan van de procureur des Konings of van de onderzoeksrechter en dit in elke fase van het geding voor zover er nog geen vonnis of arrest is uitgesproken dat kracht van gewijsde heeft verkregen.

Er kan over de schikking niet onderhandeld worden. Ik wil onderstrepen dat mijn voorstel enkel betrekking heeft op de uitbreiding van het in ons rechtsbestel al bestaande systeem van minnelijke schikking. Van de invoering van het Angelsaksische ‘plea bargaining’, waarbij criminelen met het gerecht over hun straf onderhandelen, is geen sprake.

Het voorstel tot verruiming van de minnelijke schikking moet in samenhang gezien worden met andere punten uit mijn actieplan die eveneens tot doel hebben Justitie beter te wapenen in haar strijd tegen de fraude. Zo willen we ook de penale boetes verhogen. Verder krijgt het Centraal Bureau voor Inbeslagname en Verbeurdverklaring de mogelijkheid om solvabiliteitsonderzoeken te verrichten en zal het informatie kunnen inwinnen bij de banken. Het zal gelden voor enkele werkdagen kunnen laten bevriezen op een bankrekening en deze inlichtingen doorgeven aan de ontvangers der domeinen die dan de nodige bewarende maatregelen kunnen nemen om te voorkomen dat het verbeurdverklaarde nog snel verdwijnt voor het effectief in beslag kan worden genomen. Voorts komen er binnenkort substituten gespecialiseerd in handelszaken. Een ander actiepunt is de aanstelling van onderzoeksrechters gespecialiseerd in fiscale en sociale fraude.

Meer minnelijke schikkingen moeten voorkomen dat een toename van het aantal fraudedossiers de toegang tot gerecht volledig doet verzanden. Zonder uitbreiding van het stelsel van minnelijke schikkingen dreigt een betere strijd tegen de fraude enkel te leiden tot een toename van de gerechtelijke achterstand. En dat kan niet de bedoeling zijn. We moeten fraudeurs niet alleen vatten. We moeten ze ook zo veel mogelijk laten opdraaien voor de door hen aangerichte schade.

Carl Devlies is federaal staatssecretaris voor de Coördinatie van de Fraudebestrijding.